Cần xóa bỏ những 'điểm nghẽn' trong hạ tầng giao thông để Đông Nam Bộ 'cất cánh'

Cần xóa bỏ những 'điểm nghẽn' trong hạ tầng giao thông để Đông Nam Bộ 'cất cánh'

11 ngày trước nhipsongdoanhnghiep.cuocsongantoan.vn

Vị thế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong nền kinh tế tuy vẫn đứng đầu nhưng bị sụt giảm, vai trò động lực và dẫn dắt suy yếu.


Hôm nay (22/11), Hội thảo Thúc đẩy hạ tầng giao thông vùng Đông Nam Bộ đã được sự tổ chức với sự chủ trì, tham gia của Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM.

Nêu ý kiến tại Hội thảo, PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế của Thủ tướng, cho rằng đã đến lúc cần một cách tiếp cận khác, nếu không sẽ ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của khu vực và đất nước.

Theo ông Thiên, chúng ta cần phải tránh tư duy xin - cho, phải thay đổi cả về tư duy chiến lược và phương thức hành động.

“Phía trước là bầu trời, làm sao để Đông Nam Bộ bay lên?”, ông Trần Đình Thiên nêu vấn đề và nhấn mạnh rằng: Trong thời gian qua, Trung ương, Bộ Chính trị đã đặc biệt quan tâm phát triển vùng Đông Nam Bộ, trong đó đặc biệt quan tâm tới TP.HCM với các nghị quyết về định hướng phát triển.

Nhờ đó, Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam vẫn tiếp tục là vùng có đóng góp lớn nhất về GDP, ngân sách nhà nước, việc làm và vẫn chứng tỏ tiềm năng - nội lực phát triển vượt trội. Mức đóng góp GDP (50,8%), Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam lớn hơn cả 3 vùng kinh tế trọng điểm còn lại cộng lại.

Tuy nhiên, tốc độ tăng GDP giai đoạn 2016-2018 chỉ đạt 6,72% (trong khi vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ là 9,08%). Vị thế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong nền kinh tế tuy vẫn đứng đầu nhưng bị sụt giảm, vai trò động lực và dẫn dắt suy yếu.

Các chuyên gia thảo luận, cho ý kiến tại Hội thảo Thúc đẩy hạ tầng giao thông vùng Đông Nam Bộ. Nguồn: VGP

Giao thông là "điểm nghẽn" lớn

Theo ông Thiên, việc thiếu kết nối vùng, các tuyến đường vành đai và tuyến cao tốc còn ít, triển khai chậm; ách tắc lưu thông tại các trung tâm tăng trưởng quốc gia và kết nối quốc tế, cac nút giao thông TP.HCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu đang là điểm yếu lớn của khu vực.

Các công trình như Long Thành, Cái Mép – Thị Vải mà triển khai, giải quyết chậm thì sẽ ảnh hưởng lớn không chỉ tới vùng mà còn tới cả nước. Đông Nam Bộ mà không phát triển đúng tầm sẽ ảnh hưởng lớn tới cả nước.

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế của Thủ tướng

Giao thông là "điểm nghẽn" nghiêm trọng của vùng Đông Nam Bộ, nghẽn trên cả 3 tuyến: Đường bộ, hàng không và đường biển. Vùng kinh tế trong điểm phía Nam mới có 91 km (11%) đường cao tốc cả nước.

Một thực trạng khác được vị chuyên ra đề cập là ách tắc “trung chuyển quốc tế nhưng sân bay Tân Sơn Nhất quá tải; cảng quốc tế Cái Mép - Thị Vải thiếu đồng bộ, thiếu kết nối đường bộ, đường sắt…

Quy hoạch đã có, vấn đề là thực hiện

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, nhìn tổng thể, tính liên kết vùng tại Đông Nam Bộ vẫn chưa rõ nét.

Phân tích cụ thể hơn, ông Kiên cho rằng, thứ nhất, khu vực phía nam thiếu sự chỉ đạo thống nhất trong thực hiện quy hoạch đã được phê duyệt.

Thứ hai, cơ chế chỉ huy hiện nay rõ ràng, các chương trình hành động của các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ không kết nối được với nhau, tính kết nối tương đối yếu.

“Thủ tướng Chính phủ đã phát hiện ra tính kết nối vùng tương đối lỏng lẻo vì thế trong vòng 1 năm trở lại đây, Thủ tướng đã 3 lần đi vào Đông Nam Bộ. Vấn đề ở đây theo tôi là việc tổ chức thực hiện trên quy hoạch đã có” - TS Nguyễn Đức Kiên nhấn mạnh.

Toàn cảnh Hội thảo Thúc đẩy kết nối hạ tầng giao thông vùng Đông Nam Bộ. Nguồn: VGP

Nhận thức còn xoay quanh trong ranh giới địa phương

Cho ý kiến về nội dung này, PGS. TS Trần Hoàng Ngân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. HCM cũng chỉ ra, nhận thức về lợi ích nối kết hạ tầng giao thông chưa rõ, vẫn còn xoay quanh trong ranh giới địa phương.

Cụ thể, theo ông Ngân, các địa phương chưa hình thành, cập nhật và chia sẻ dữ liệu chung cho toàn vùng. Chưa thành lập được Quỹ đầu tư phát triển hạ tầng cho toàn vùng, do chưa có cơ chế phù hợp và sự đồng thuận. Chưa giải quyết bài toán lợi ích giữa các địa phương trong toàn vùng, lợi ích của từng tỉnh thành khi triển khai các dự án đầu tư theo quy hoạch, đứng trên góc độ liên vùng.

Ông Trần Hoàng Ngân đưa ra các kiến nghị về ngân sách để đảm bảo nguồn lực đầu tư các công trình, dự án trọng điểm mang tính liên kết vùng, tạo ra cực phát triển trọng điểm thúc đẩy nền kinh tế của cả nước.

Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả hiệu lực của bộ máy chính quyền thành phố. Tạo nền tảng cải cách hành chính, xây dựng chính quyền điện tử, đô thị thông minh.

Ông Ngân đề nghị Bộ Nội vụ hỗ trợ TP.HCM hoàn thiện để kịp thời triển khai chính quyền đô thị từ tháng 7/2021. Đề xuất phân cấp thí điểm cho chính quyền địa phương quyết định tất cả các dự án đầu tư, phù hợp với quy hoạch, thuộc thẩm quyền của Chính phủ và tự chịu trách nhiệm, ưu tiên cho 4 địa phương : TP.HCM; Bình Dương; Đồng Nai và Bà rịa- Vũng tàu.

PPP lợi ích chưa rõ, chưa khuyến khích doanh nghiệp

Trao đổi về việc phân bổ nguồn lực đầu tư cũng như thế chế phối hợp giữa Nhà nước và tư nhân ở Đông Nam Bộ, PGS. TS Trần Đình Thiên cho rằng: Quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đặc biệt đối với các công trình giao thông lớn, chưa đúng nguyên tắc thị trường cho lắm. Dường như chi phối vẫn là nguyên tắc chọn thầu.

Ông cho biết: "Chúng tôi nhiều lần đề nghị Thủ tướng, người nào, tập đoàn, doanh nghiệp nào làm tốt phải được thưởng, căn cứ trên lợi ích mang lại cho đất nước. Doanh nghiệp người ta cần được thưởng bằng tiền.

Ở Bắc Bộ đầu tư dựa cơ bản trên tiền ngân sách, trong khi đó, ở Đông Nam Bộ dường như triển vọng nguồn lợi thu được quá lớn, do đó cần cơ chế khuyến khích doanh nghiệp".

“Chúng ta làm PPP lợi ích chưa rõ, chưa khuyến khích doanh nghiệp, dẫn đến cơ hội bị bỏ lỡ. Do đó, các bộ, ngành cần có cơ chế đặc biệt cho vùng Đông Nam Bộ về cơ chế chính sách phát triển hạ tầng giao thông nhằm khuyến khích doanh nghiệp” - PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Doanh nghiệp thiếu cơ chế chứ không phải thiếu tiền

Tiếp tục đề cập đến tắc nghẽn về hạ tầng giao thông trong khu vực, ông Đỗ Xuân Quang, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistic cho biết, hiện nay, kết cấu hạ tầng giao thông tắc nghẽn không những ở mặt đất mà cả trên trời. Tuy nhiên, việc giải quyết vấn đề này còn rất hạn chế.

Ông Quang dẫn chứng, trong các hạ tầng sân bay, sân bay Tân Sơn Nhất là trọng điểm nhưng đã quá tải cả về hành khách và vận tải hàng hóa. Hạ tầng vận chuyển hàng hóa cũng rất thiếu.

Dự kiến sân bay Long Thành được xây dựng nhưng nếu chúng ra có 1,2 triệu tấn hàng hóa lưu thông thì trong tương lai cũng sẽ quá tải, sân bay Nội Bài hiện tay có 900.000 tấn mà chỉ có 3 đường ray hàng hóa.

Chuyên gia nói là thiếu tiền, nhưng quan điểm của ngành hàng không thì không thiếu tiền. Nhưng vấn đề là có tiền mà không chi được, không tiêu được, vì vướng cơ chế.

"Ví như, sân bay xuống cấp nhưng để cải tạo sân bay, chi ngân sách rất khó khăn. "Chúng tôi thiếu cơ chế chứ không phải thiếu tiền", Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics nêu quan điểm.

Cũng theo ông Quang, việc tư nhân hóa sân bay cũng đã nêu cách đây 5, 7 năm. Nhưng cơ chế cho việc này còn chưa rõ. Trong khi đó, doanh nghiệp hàng không đang phát triển mạnh và nhu cầu rất lớn. Ví dụ chỉ riêng sân đỗ sân bay cũng chưa đủ, chưa tương xứng với sự phát triển của hàng không. Sự tắc nghẽn mặt đất và trên không gây hệ lụy lớn cho nền kinh tế.

TUẤN VIỆT

CRVIET - Tin tức mới nhất hôm nay